Bộ bài 52 lá đã định hình poker thế nào

Không ai thiết kế bộ bài 52 lá

Bộ bài mà dân poker cầm trên tay ngày nay không do một ai vạch ra. Nó thành hình dần qua khoảng năm thế kỷ giao thương, chuyện kinh tế in ấn và cả việc người chơi bài bẻ luật cho vừa với trò đang thịnh ở chỗ mình. Với poker, con số cuối cùng ấy quyết định mọi thứ, từ tỷ lệ ra thùng cho tới 1.326 tổ hợp bài khởi đầu hai lá trong Texas Hold'em, dù chẳng mấy ai ngồi vào bàn lại bận tâm nó từ đâu mà có.

Những trò chơi bài chia từ bộ bài chuẩn nằm trong số các hình thức cờ bạc lâu đời nhất còn được chơi ở bất cứ đâu. Cấu trúc của bộ bài quy định lợi thế nhà cái và tỷ lệ ra bài ở mọi bàn, từ ván blackjack một bộ đến một giải poker mười người.

Từ Ai Cập thời Mamluk đến châu Âu

Bộ bài 52 lá gần như nguyên vẹn cổ nhất hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Cung điện Topkapi ở Istanbul. Các nghệ nhân ở Ai Cập thời Mamluk đã vẽ tay bộ bài này trước năm 1500, và học giả Leo Aryeh Mayer nhận diện nó vào thập niên 1930. Giới nghiên cứu lịch sử bài giờ coi đây là mắt xích rõ ràng nhất nối bộ bài Hồi giáo với bộ bài châu Âu.

Theo Hiệp hội Bài Tây Quốc tế, bốn chất của nó mỗi chất gồm mười lá số và ba lá hình. Bốn chất đó là đồng xu, chén, gươm và gậy polo. Thời này chưa có vua và hậu. Các lá hình mang chức danh quan lại viết trên đó thay vì khuôn mặt. Một giả thuyết cho rằng bốn chất tượng trưng cho các chức vị trong triều đình sultan, trong đó có một quan coi kho bạc và một người rót rượu.

Đến thập niên 1370, bài đã theo các cảng Địa Trung Hải vào châu Âu. Những người làm bài Ý và Tây Ban Nha gần như giữ nguyên bốn chất Latinh nhưng thay các chức quan trừu tượng bằng hình người châu Âu được vẽ, và đó là lần đầu vua xuất hiện trên một lá bài.

Vì sao bộ bài Pháp lại thắng

Không phải bộ bài châu Âu nào cũng chốt ở 52 lá. Bài Tây Tây Ban Nha truyền thống (baraja) có 48 lá, hoặc 40 lá khi bỏ đi các quân 8 và 9, còn bộ bài Đức dùng cho trò Skat chỉ còn 32 lá. Nước Pháp mới là nơi con số 52 bám trụ vĩnh viễn.

Khoảng năm 1480, các nhà làm bài ở Paris đã thay những ký hiệu chất cũ bằng cơ, rô, chuồn và bích. Họ phỏng theo một phần hệ thống của Đức gồm trái tim, lá cây, chuông và quả sồi. Những hình phẳng, một màu này có thể in bằng khuôn thay vì vẽ tay, điều cực kỳ quan trọng với bất kỳ ai in bài số lượng lớn. Những bộ bài chất Pháp giá rẻ theo chân người ta sang Anh rồi tới các thuộc địa Mỹ. Người Pháp cũng thay quân hiệp sĩ bằng quân đầm, nhờ đó các quân đầu người chốt lại đúng thứ tự hiện đại.

Nửa sau thế kỷ 19, các nhà in Mỹ thêm một nâng cấp nữa. Số và chất in ở góc cho phép người chơi đọc lá bài ngay từ mép, nên một ván poker có thể xòe gọn trong lòng bàn tay thay vì trải rộng trên bàn cho đối thủ liếc thấy.

Lạ một điều là người nói tiếng Anh chưa bao giờ dùng tên chất theo tiếng Pháp. "Spades" (bích) có lẽ bắt nguồn từ espada trong tiếng Tây Ban Nha, nghĩa là thanh gươm. Đây là tàn dư từ các chất kiểu Latinh, dù biểu tượng trên lá bài là lưỡi giáo kiểu Pháp.

Rồi còn có thuyết lịch, kiểu gì bạn cũng sẽ nghe thấy ở gần như mọi ván bài tại nhà. 52 lá cho 52 tuần, bốn chất cho bốn mùa. Đếm các quân đầu người là 11 đến 13 thì cả bộ cộng lại thành 364, thêm một quân joker là 365. Đây là một chuyện thú vị để buôn, nhưng không có ghi chép nào thời xưa cho thấy các nhà làm bài tính toán theo cách đó. Bộ bài Mamluk đã ra đời trước thuyết này hàng thế kỷ.

Poker khởi đầu với bộ bài 20 lá

Diễn viên người Anh Joseph Cowell đã chứng kiến một ván bài ở New Orleans năm 1829 mà nhìn bằng con mắt hiện đại thì thật kỳ lạ. Bốn người chơi, mỗi người nhận năm lá từ bộ bài 20 lá gồm các quân từ Át xuống Mười, và họ đặt cược xem ai giữ bài mạnh nhất. Ông kể lại trong hồi ký năm 1844 của mình, Thirty Years Passed Among the Players in England and America.

Một tài liệu về lịch sử poker từ The World of Playing Cards ghi nhận rằng bộ bài ngắn này sau đó được thay bằng bộ bài 52 lá kiểu Anh, và đó chính là lúc thùng (flush) bước vào cuộc chơi. Với chỉ năm lá mỗi chất, bộ 20 lá gần như không có chỗ cho sự đa dạng. Mọi thùng trong bộ bài đó đều buộc phải là thùng phá sảnh hoàng gia, nên thùng hoàn toàn không tồn tại trong poker thời kỳ đầu.

Bộ bài đầy đủ bắt đầu xuất hiện trong các game ở Mỹ vào thập niên 1830 và đã thay thế bộ bài ngắn vào khoảng thời Nội chiến, khi poker stud và sảnh (straight) ra đời. Bài tẩy (wild card) xuất hiện khoảng năm 1875, sau khi người chơi mượn quân joker từ bài euchre.

Bộ bài lớn hơn đã thay đổi những gì cho người chơi poker:

• Bàn mười người trở nên khả thi, vì bộ 20 lá chỉ đủ chia đúng bốn tay năm lá và không còn chỗ cho ai khác
• 2.598.960 tổ hợp năm lá có thể có, thay vì 15.504
• Với bài dư sau khi chia, các thể thức mới có thể cho người chơi đổi bài giữa ván và cược lại vào tay bài đã cải thiện
• Thùng và sảnh gia nhập bảng xếp hạng tay bài

Những con số bên trong bộ 52 lá

Một bộ bài chuẩn có thể được xếp theo 52 giai thừa cách, tức một con số gồm 68 chữ số. Một bộ bài được xáo kỹ gần như chắc chắn đang ở một thứ tự mà chưa bộ bài nào từng có trước đây.

Với người chơi Hold'em, 52 lá tạo ra 1.326 tổ hợp khởi đầu hai lá. Con số này rút xuống còn 169 khi bạn nhóm bài theo hạng và tính đồng chất, và đôi Át (pocket aces) trung bình xuất hiện khoảng một lần mỗi 221 ván. Ở đầu bên kia của thang, một thùng phá sảnh hoàng gia xuất hiện khoảng một lần trong 649.740 tay năm lá.

Kích cỡ bộ bài vẫn rất khác nhau tùy theo game và quốc gia, và một vài bộ bài ngắn thời xưa vẫn còn sống khỏe.

• Bộ Mamluk (Topkapi): 52 lá, các chất là đồng xu, cốc, kiếm và gậy polo, hiện là hiện vật bảo tàng
• Baraja Tây Ban Nha: 40 hoặc 48 lá, dùng cho Mus và brisca
• Bộ Skat Đức: 32 lá, dùng cho Skat
• Poker Mỹ thời kỳ đầu: 20 lá, chất kiểu Pháp, các ván ở New Orleans thập niên 1820
• Short deck: 36 lá, chất kiểu Pháp, dùng cho Six-plus Hold'em
• Chuẩn kiểu Pháp: 52 lá, dùng cho poker, blackjack và bridge

Short deck Hold'em là thể thức mà người chơi poker sẽ nhận ra ngay. Short deck loại bỏ các quân từ Hai đến Năm khỏi bộ bài, khiến bảng xếp hạng tay bài thay đổi đến mức thùng đánh bại cù lũ. Điều này vẫn khiến những người mới chơi lần đầu bị bất ngờ.

Bộ bài 52 lá giờ được chia ở đâu

Sòng bạc trực tuyến đã đưa bộ bài lên màn hình, nhưng toán học thì không đổi một chút nào. Một shoe blackjack sáu bộ vẫn là 312 lá. Các studio dealer trực tiếp phát sóng người chia bài thật làm việc với bài thật, còn thư viện game online rộng lớn bao phủ hàng nghìn tựa game từ những nhà cung cấp như Pragmatic Play và Hacksaw, kèm cả roulette cho ai muốn nghỉ một chút khỏi game bài.

Những người khó tính sẽ nói chẳng gì sánh bằng một bàn nỉ thật và một dealer mà bạn có thể trò chuyện qua bàn, và vào tối thứ Sáu với một home game thì có lẽ họ đúng. Dù thế nào đi nữa, bộ bài bên dưới vẫn chính là bộ bài đã mất năm thế kỷ để định hình, và mọi tỷ lệ cược bạn tính toán tại bàn đều bắt nguồn từ nó.

Cờ bạc có rủi ro và chỉ để giải trí, không bao giờ là nguồn thu nhập. Chỉ đặt cược số tiền bạn có thể chấp nhận mất. Chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên.